Van fotorolletje naar overzichtelijk kookboek

Iedereen die graag kookt kent het patroon. Je ziet een gerecht in een tijdschrift bij de kapper: foto. Je schoonmoeder heeft een geweldige rendang gemaakt en het recept staat op een verfomfaaid A4'tje: foto. Instagram, een kookboek in de winkel, het bord van een restaurant met de ingrediënten erbij: foto, foto, foto. Twee jaar later staan er vierhonderd receptfoto's tussen je vakantiekiekjes en heb je er nog nooit één teruggevonden op het moment dat je achter het fornuis stond.

Het probleem is niet dat je te veel bewaart. Het probleem is dat een fotorol geen enkele structuur heeft die met koken te maken heeft. Je kunt er niet in zoeken op ingrediënt, niet filteren op "snel doordeweeks", en de foto van dat ene pastarecept staat toevallig tussen dertig foto's van een verjaardag. Bewaren is makkelijk geworden; terugvinden is het echte werk.

Begin met een schifting, niet met een systeem

De verleiding is groot om meteen mappen en categorieën te bedenken. Doe dat nog even niet. Loop eerst één keer door je fotorol en stel per receptfoto maar één vraag: zou ik dit vandaag nog willen koken? Wees streng. Die taart voor een feestje dat allang geweest is, dat gerecht met een ingrediënt dat je nergens kunt krijgen, die vijfde variant op hetzelfde currykliekje: weg ermee, of in elk geval niet mee naar de volgende ronde.

Uit ervaring: van elke honderd bewaarde receptfoto's blijven er na een eerlijke schifting twintig tot dertig over. Dat is geen verlies, dat is winst. Een verzameling waar je doorheen kunt kijken is meer waard dan een archief waar alles in zit.

Maak van elke foto een echt recept

Een foto van een recept is nog geen recept. Je kunt er niet in aanpassen, niet mee schalen naar zes personen, en over vijf jaar is de foto korrelig en de context kwijt. De volgende stap is dus overtikken of digitaliseren, en dat is precies waar de meeste mensen afhaken, want vierhonderd foto's overtikken doet niemand.

Daarom werkt de schifting van hierboven zo goed: twintig recepten overzetten is een paar avonden werk, geen levensproject. Er zijn bovendien apps die dit werk grotendeels uit handen nemen. In Recettino bijvoorbeeld upload je de foto en wordt de tekst automatisch omgezet naar een gestructureerd recept met ingrediënten en stappen, dat je daarna kunt schalen en aanpassen. Maar ook zonder app geldt: liever twintig doorzoekbare recepten dan vierhonderd foto's.

Neem bij het overzetten meteen even de tijd voor twee dingen. Ten eerste: geef het recept een naam waarop je later zou zoeken. "Pasta van Marije" vind je nooit terug; "romige pasta met doperwten en citroen" wel. Ten tweede: noteer de bron. Over drie jaar wil je weten of dit uit dat ene kookboek kwam of van die website, al was het maar om meer van hetzelfde te vinden.

Houd één vaste plek aan

De grootste valkuil na het opruimen is versnippering: een deel in een notitie-app, een deel in een map in je mail, een paar screenshots die toch weer op de fotorol belanden. Dan ben je binnen een half jaar terug bij af. Kies één plek waar recepten wonen, en maak van "foto maken" een tussenstap in plaats van een eindstation. De foto is de vangst; dezelfde week nog zet je hem om en verwijder je het origineel.

Dat klinkt streng, maar het is dezelfde logica als bij een papieren kookboek: je plakt ook geen losse knipsels achter het behang. Eén schoenendoos vol knipsels is precies waarom je ooit aan die fotorol begon.

Wat je ervoor terugkrijgt

Een doorzoekbaar kookboek verandert hoe je kookt, en dat is geen overdrijving. Je staat bij de slager, ziet mooie lamsschouder liggen en zoekt in tien seconden op wat je daar ook alweer mee deed. Vrienden vragen na het eten om het recept en je stuurt een link in plaats van "ik zoek de foto nog wel even op". En doordeweeks om vijf uur blader je niet meer wanhopig door je camerarol, maar filter je op wat binnen een half uur op tafel staat.

De fotorol blijft nuttig, maar dan waarvoor hij bedoeld is: als vangnet voor het moment zelf. Het kookboek is waar recepten terechtkomen die je echt wilt houden. Die twee rollen uit elkaar trekken is al het halve werk.